Mert Lawwill, de ster uit de film On Any Sunday en winnaar van het 1969 Motorcycle Grand National Championship, is overleden op 85-jarige leeftijd in zijn thuisstaat Idaho, omringd door familie en vrienden.
Lawwill werd Grand National-kampioen in 1969 en daardoor ook opgenomen in zowel de AMA Motorcycle Hall of Fame als de Mountain Bike Hall of Fame. Hij bouwde een gigantisch nalatenschap op dat motorfietsen en fietsen met elkaar verbond. Hij groeide uit tot een motoricoon en een pionier in moderne fietsveringstechnologie, en inspireerde generaties liefhebbers.
Geboren en getogen in Boise, Idaho, was Mert nooit iemand die zich strikt aan regels hield. Als zoon van een huisschilder en een onderwijzeres — beiden getalenteerde kunstenaars — en één van zeven kinderen, ontwikkelde hij al vroeg een reputatie voor creatieve manieren om huishoudelijke klusjes te ontwijken. Diezelfde vindingrijkheid zou later zijn leven bepalen: een leven vol beweging, techniek en onafhankelijkheid.
Die geestdrift kreeg richting toen zijn oudere broer Roy hem in aanraking bracht met motorfietsen. Vanaf dat moment was Mert verkocht.
Zoals bezongen in het nummer “Cycle Racin’ Man” van het album Motor-Cycle Man van Buddy Mize:
“Little Mert, Little Squirt got a tricycle they say… rode it down through the town saying watch for me some day…”
In Boise stortte Lawwill zich samen met goede vrienden als Al Russell, Dean Huskey en Al Kozak volledig op rijden en racen. Wat begon als een hechte groep lokale rijders vormde uiteindelijk de basis voor een carrière die hem naar de top van de Amerikaanse motorsport bracht.
Als fabrieksrijder voor Harley-Davidson groeide Lawwill uit tot een van de grote namen uit een bijzonder competitieve periode in de sport. Vroeg in zijn carrière kreeg hij dankzij Dudley Perkins in San Francisco de kans om zich fulltime op racen te richten — een keerpunt dat zijn professionele loopbaan lanceerde. Uiteindelijk won hij het AMA Grand National Championship van 1969.
Bekend om zijn vloeiende rijstijl en technisch inzicht was hij niet alleen een kampioen op de baan, maar ook een technische vernieuwer. Lawwill ontwikkelde zijn eigen racechassis, dat in de jaren 70 en 80 uitgroeide tot dé standaard in de professionele dirttrack-racerij.
Zijn verhaal bereikte een wereldwijd publiek dankzij zijn rol in de baanbrekende documentaire On Any Sunday, geregisseerd door Bruce Brown. Door Brown’s keuze om Lawwill centraal te zetten, maakten velen voor het eerst kennis met Mert en werd hij mede bepalend voor de motorcultuur van meerdere generaties. Buiten de film ontstond tussen Brown en Lawwill een hechte vriendschap die jarenlang standhield.
Na zijn racecarrière bracht Lawwill dezelfde technische visie naar de fietsindustrie, waar hij een ware pionier werd in de beginjaren van de mountainbikesport. Hij wordt beschouwd als de maker van een van ’s werelds eerste productie-mountainbikes: de PRO CRUISER uit 1977 — ruim voordat de categorie mainstream werd.
Daarnaast ontwierp en patenteerde Lawwill een vierpunts-veringssysteem dat gebruikt werd door merken als Yeti Cycles en Schwinn. Ook ontwikkelde hij de Lawwill Leader, een baanbrekende voorvork met leading-link-vering die opnieuw zijn vooruitstrevende visie op fietsontwerp onderstreepte. In de jaren 90 boekten topatleten grote successen op deze platforms, wat zijn invloed op moderne mountainbiketechnologie verder bevestigde.
Toch was het werk dat voor Mert persoonlijk het meest betekende iets heel anders.
Geïnspireerd door zijn goede vriend en dirttrack-collega Chris Draayer, die na een raceongeval een arm verloor maar vastbesloten was opnieuw te rijden, ging Lawwill op zoek naar een oplossing. Het resultaat was een prothetische innovatie genaamd “Mert’s Hands” — een systeem waarmee rijders die een hand of arm missen veilig verbonden blijven met hun motor, terwijl ze bij een val toch snel kunnen loskomen.
Dankzij deze uitvinding konden talloze adaptive athletes opnieuw rijden. Voor Mert zelf was dit zijn meest betekenisvolle bijdrage.
“Van jongs af aan begreep ik dat mijn vader een allesbehalve gewoon leven leidde. Toen ik begon te merken hoeveel respect en bewondering mensen voor Mert hadden — zelfs tot het punt dat ik als kind om mijn eigen handtekening werd gevraagd — voelde dat surrealistisch. Ik begon hem ‘Mert’ te noemen om met die aandacht om te gaan. Later, toen ik zelf een carrière in het mountainbiken nastreefde, bleef hij mijn grootste supporter. Het ging nooit om trots; ik heb me altijd vooral dankbaar en vereerd gevoeld om iemand met zo’n impact mijn vader te mogen noemen.”
— Joe Lawwill
Ondanks zijn kampioenschappen, innovaties en invloed op de industrie zullen mensen hem vooral herinneren om iets minder tastbaars maar minstens zo blijvends: zijn onafhankelijkheid, creativiteit en de unieke manier waarop hij zijn leven volledig op zijn eigen voorwaarden leefde. Familie en vrienden herinneren zich vooral zijn warme karakter en gevoel voor humor, eigenschappen die hij tot op hoge leeftijd behield.